Μεγάλη Γιορτή στο Μικρό Μουσείο
Πέρα από την συνεχή εξάσκηση της μαρμαροτεχνίας, τα παραδοσιακά χωριά της ενδοχώρας, τις όμορφες γωνιές του… «λιμανιού του Αγίου Νικολάου», τους περιστεριώνες και τις ελκυστικές παραλίες, είμαστε περήφανοι και για την ενασχόληση με την λαϊκή τέχνη της κεραμικής.
Πρόκειται για μία τέχνη, η οποία άνθησε σε εποχές δύσκολες, χωρίς τις σημερινές «αυτονόητες» ευκολίες, κατά την διάρκεια των οποίων ακόμη και η παραμικρή καθημερινή ασχολία, όπως για παράδειγμα η μεταφορά του νερού, απαιτούσε μεγάλο κόπο.
Η ανάγκη για την κατασκευή σκευών καθημερινής χρήσης, από τα προϊστορικά χρόνια έως και πολύ πρόσφατα, καλύφθηκε και με το πλάσιμο του χώματος από ανθρώπους, που εξοικειώθηκαν τόσο πολύ με αυτή την εργασία, ώστε τελικά έφτιαχναν τέχνεργα κομψά, εξαιρετικής αισθητικής. Και ενώ η αισθητική αξία των κεραμικών αντικειμένων των αρχαίων και μεσαιωνικών - βυζαντινών χρόνων είναι αναγνωρισμένη και αποτελεί αντικείμενο εμπεριστατωμένων μελετών, η αισθητική αλλά και χρηστική αξία των κεραμικών έργων των νεοτέρων χρόνων έχει παραγνωριστεί κυρίως διότι η μνήμη των συγχρόνων ηλικιωμένων συνανθρώπων μας – αναγορευμένων «καθηγητών» στην καθημερινότητά μας - κονταίνει όταν πρόκειται για… «στενάχωρες και σκληρές» εποχές. Έτσι η προσφορά των εκφραστών της κεραμικής τέχνης τόσο στη Τήνο όσο και σε άλλα μέρη της πατρίδας μας κρατήθηκε στο περιθώριο και σχεδόν λησμονήθηκε, σε τέτοιο βαθμό που οι νεότεροι σχεδόν να την αγνοούν.
Αυτονόητη, λοιπόν, υπό αυτή την έννοια, καθίσταται η χρησιμότητα του Μουσείου Παραδοσιακής Κεραμικής, που βρίσκεται στο μικρό χωριό της Αετοφωλιάς. Ο σκοπός, όπως κάθε μουσείου, είναι διδακτικός και φυσικά, μέσα από την διδαχή, απώτερος στόχος είναι η αναβίωση αυτής της τέχνης, που φέρνει σ’ επαφή τον άνθρωπο με το πρωτόλειο υλικό της δημιουργίας και παράγει μορφές «μαλακές» και «εύπλαστες», οι οποίες σιγά – σιγά σκληραίνουν, όπως γίνεται, άλλωστε, με όλα τα όντα της φύσης.
Ο Πολιτιστικός μας Σύλλογος, που ιδρύθηκε πριν αρκετά χρόνια, για λόγους πρακτικούς αλλά και συναισθηματικούς, έχει ως πρώτιστο σκοπό την προστασία τόσο του φυσικού όσο και του πολιτιστικού περιβάλλοντος. Έτσι*, όλοι οι Πρόεδροι και τα Μέλη των Δ.Σ., διαχρονικά, αλλά και οι ίδιοι οι Κάτοικοι και οι Καταγόμενοι απ’ αυτόν τον τόπο κατέβαλλαν ιδιαίτερα σκληρές και συντονισμένες προσπάθειες, ώστε να προβληθεί παντοιοτρόπως το πολιτιστικό απόθεμα του μικρού μας τόπου** . Στο πλαίσιο αυτό ιδρύθηκε το μικρό μας «Μεγάλο Μουσείο». Όχι μόνο για να διδάξει, όπως προαναφέρεται, δείχνοντας τεχνικές, αντικείμενα και εργαστηριακούς χώρους, αλλά και για να λειτουργήσει ουσιαστικά προσπαθώντας να αντιπαρέλθει δυναμικά των προκλήσεων της προβολής του παρελθόντος στο μέλλον αλλά και συνεισφέροντας στην ποιοτική αναβάθμιση της καθημερινότητας όχι μόνο του χωριού μας αλλά και του ευρύτερου περιβάλλοντος. Γι’ αυτό και αποκαλείται μεγάλο το συγκεκριμένο μικρό σε διαστάσεις μουσείο, δεδομένου ότι έχει αναλάβει μεγάλο βάρος, με υπερτοπικές προεκτάσεις.
Τεράστια συμβολή σ’ αυτή την προσπάθεια είχαν και οι φίλοι, και επιτρέψτε μου, και «συγχωριανοί» μας πλέον, έστω και μόνο στην συνείδησή μας, του Κέντρου Μελέτης Νεώτερης Κεραμεικής. Η Πρόεδρος και τα Μέλη του Δ.Σ. του Ιδρύματος οικ. Γεωργίου Ψαροπούλου, καθώς και όλο το προσωπικό, διοικητικό και επιστημονικό, αγκάλιασαν με θέρμη την προσπάθειά μας και δείχνοντας τον αρμόζοντα επιστημονικό ζήλο μας καθοδήγησαν και μας συγκίνησαν. Δεν στάθηκαν, όμως, αρωγοί μας μόνο στην αρχική φάση της δημιουργίας αυτού του «πολιτιστικού κέντρου***» , αλλά και κάθε φορά, που τους ζητήθηκε η συνδρομή τους, ανταποκρίθηκαν αόκνως.
*Το κ ως κεφαλαίο, που ακολουθεί, ας μην θεωρηθεί ορθογραφικό λάθος, αφού σε όλους τους Αετοφωλιανούς οφείλεται η ίδια τιμή, δεδομένου ότι συμμετείχαν όλοι ισότιμα στην κοινή προσπάθεια, ο καθένας με τον τρόπο του.
**θέμα για το οποίο, εάν μου δώσετε την ευκαιρία, θα επανέλθω στον φιλόξενο ιστότοπό σας.
*** ας μου επιτραπεί να καταγράψω ότι αποτέλεσε συλληφθείσα ιδέα ενός «οραματιστή της τέχνης», του φίλου Ιωσήφ Λιζάρδη
Σχεδιάστηκε, συνεπώς, μία εκπαιδευτική εκδρομή των μαθητών του Κέντρου με πολλαπλά οφέλη. Κατ’ αρχήν οι ίδιοι οι μαθητές, άνθρωποι με διαφορετικές επαγγελματικές ενασχολήσεις, αλλά με το ίδιο κοινό πάθος για την εύπλαστη τέχνη της κεραμικής, θα έρχονταν σ’ επαφή για πρώτη φορά με ένα αυθεντικό εργαστήρι κεραμοπλάστη, όπως εμείς το έχουμε σχεδιάσει, αλλά και με όλη την σχετική διαδικασία – από την συλλογή του χώματος, την προετοιμασία του, τον καθαρισμό και το «κοπάνισμά» του έως το πλάσιμο των αντικειμένων στους τροχούς, το στέγνωμά τους και το συνεπακόλουθο ψήσιμό τους στον παραδοσιακό κλίβανο, που διαθέτουμε στους εργαστηριακούς χώρους μας. Έπειτα, το ίδιο το Κέντρο Μελέτης θα είχε την ευκαιρία να εκπληρώσει, κατά τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, τους σκοπούς του, δεδομένου ότι θα παρείχε και πρακτική ενασχόληση σε αυθεντικό περιβάλλον, μακριά από τα στενά όρια της οδού Μελιδώνη, όπου στεγάζεται στο κέντρο της Αθήνας. Ακόμη, οι ίδιοι οι συγχωριανοί θα γινόμασταν κοινωνοί της τέχνης, αντιλαμβανόμενοι για μία ακόμη φορά την χρησιμότητα της ύπαρξης του μουσείου μας. Τέλος, υπό την σκέπη της τεχνοκρατικής θεώρησης, ο Σύλλογός μας θα αποκόμιζε κάποια οικονομικά οφέλη, τόσο από την διάθεση των βιβλίων-οδηγών του μουσείου όσο και από την παραγωγή αντικειμένων, που θα διατεθούν στους μελλοντικούς επισκέπτες, αποφεύγοντας όμως την οργάνωση συμβατικών και συνηθισμένων εκδηλώσεων.
Ας μην παραβλεφθεί, σ’ αυτό το σημείο, και η μεγάλη σημασία που είχε η επαναβεβαίωση των καλών σχέσεων συνεργασίας, καθώς και η σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ του Συλλόγου, που διαχειρίζεται ένα μοναδικό μουσείο σε όλο τον αιγαιακό χώρο και ενός Κέντρου εξειδικευμένου στην έρευνα και προαγωγή της τέχνης της κεραμεικής. Ας μην παραβλεφθεί, επίσης, και η σημασία που είχε για τους κατοίκους του χωριού και τους επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται επί τόπου, η παρουσία τόσων επισκεπτών, ψυχολογικά προετοιμασμένων να αποκτήσουν ωραίες εντυπώσεις από ένα μέρος που ταυτίζεται με την τέχνη που εξασκούν. Αλλά και αντίστροφα πόσο μεγάλη σημασία θα είχε για τους επισκέπτες να… «ερωτοτροπήσουν» με το απροσδόκητο, που θα προέκυπτε από την γνωριμία τους με ένα μικρό αλλά πολύ γραφικό, κυκλαδίτικο και πολύ «τηνιακό» χωριό.
Τούτων δοθέντων, προγραμματίσαμε το διήμερο των εκδηλώσεων του 1ου Φεστιβάλ Κεραμεικής. Οι επισκέπτες μας αφίχθησαν την Παρασκευή 25.09ου το βράδυ και, αφού τακτοποιήθηκαν στο ξενοδοχείο τους, παρακολούθησαν στους φιλόξενους χώρους του Anthia Hotel μία ολιγόλεπτη προβολή με θέμα την παραγωγή κεραμικών αντικειμένων.Την επόμενη ημέρα, Σάββατο 26.09ου, από τις 10.30 έως τις 11.30, παρακολούθησαν στην μεγάλη αίθουσα του Ι.ΤΗ.Π. μία εκδήλωση που συνδύαζε την προβολή φωτογραφιών και την ζωντανή συνέντευξη ενός από τους τελευταίους εν ζωή κεραμίστες μίας άλλης εποχής. Ο κ. Γιάννης Καλογήρου μίλησε για την τέχνη του βλέποντας τις φωτογραφίες, που μας είχε αφήσει ως παρακαταθήκη ο Γερμανός αρχαιολόγος Roland Hampe, ο οποίος είχε επισκεφθεί το εργαστήρι του το 1960.
Κατόπιν οι επισκέπτες ήρθαν στην Αετοφωλιά προκειμένου να ζήσουν από κοντά και να συμμετέχουν σε όλες τις διαδικασίες παραγωγής πήλινων αντικειμένων, στους χώρους του εργαστηρίου μας. Στο μεταξύ κάποια μικρά παιδιά ήρθαν για πρώτη φορά σ’ επαφή με το πλάσιμο πραγμάτων από βρεγμένο χώμα*. Σε όλη την διάρκεια της ημέρας οι «μαθητές», χωρισμένοι ανά ομάδες, έπλαθαν αντικείμενα στους τροχούς ή στο χέρι, περισυνέλεγαν ξύλα για το καμίνι και παρακολουθούσαν δύο «μάστορες», τον γηγενή κ. Γιάννη Εξιλζέ και τον φιλοξενούμενό μας, εκ Σίφνου ορμώμενο, κ. Γιώργο Εξιλζέ*, ο οποίος ήρθε αφιλοκερδώς από το νησί του – γνωστό κέντρο κεραμικής τέχνης- για να ενισχύσει την προσπάθειά μας, να φτιαχτούν καλλιτεχνήματα.
*Ζητώ ταπεινά συγνώμη από την νηπιαγωγό και από τους δασκάλους του νησιού διότι δεν τους ενημέρωσα, ως όφειλα, άμεσα, προκειμένου να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία και να περάσουν ωραίες στιγμές με τα παιδιά τους. Την επόμενη φορά θα είναι άμεσοι συνεργάτες μας.
**Η σύμπτωση των επωνύμων μόνο τυχαία δεν είναι αφού και ο δικός μας κυρ-Γιάννης από τη Σίφνο κατάγεται. Άλλωστε η τέχνη της κεραμεικής εμφυτεύτηκε στα μέρη μας από ανθρώπους που ήρθαν ως εσωτερικοί μετανάστες.
Μετά το μικρό κέρασμα με τηνιακούς μεζέδες πραγματοποιήθηκε μία εκπληκτική ξενάγηση στο μουσείο μας, που κυριολεκτικά μας καθήλωσε, από τον άνθρωπο που το ξέρει καλύτερα από τον καθένα, αφού αυτός ήταν η «ψυχή» της δημιουργίας του, τον κ. Νίκο Λιάρο. Φυσικά το αποκορύφωμα των εκδηλώσεων της ημέρας ήταν το άναμμα του καμινιού, οι φλόγες του οποίου έδωσαν άλλο χρώμα στον χώρο, την ώρα που σουρούπωνε βαθιά. Την επόμενη ημέρα, Κυριακή 27.9ου, οι επισκέπτες μας ξεναγήθηκαν και στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας στον Πύργο και κατόπιν επέστρεψαν στην Αετοφωλιά για να «ξεκαμινιάσουμε» και να θαυμάσουμε τα εξαιρετικής τέχνης αντικείμενά μας.
Ευελπιστώντας ότι αυτό το Φεστιβάλ θα αποτελέσει το έναυσμα για μεγαλύτερες και καλύτερα οργανωμένες πολιτιστικές δράσεις, οφείλω να ευχαριστήσω από καρδιάς, και όχι για τυπικούς λόγους, τους υπευθύνους του ξενοδοχείου «ANTHIA», στον Άγιο Φωκά. Τόσο εκείνοι όσο και το προσωπικό του ξενοδοχείου συμπεριφέρθηκαν με τον κοσμιότερο τρόπο, ώστε οι επισκέπτες να νιώσουν ότι ήρθαν σε γνώριμα μέρη. Ευχαριστώ, εκ μέρους του Συλλόγου και όλων των συγχωριανών, το γραφείο ενοικιάσεως αυτοκινήτων Βιδάλης Rent a car, για την άψογη εξυπηρέτηση που παρείχε καθ’ όλη την διάρκεια παραμονής των επισκεπτών και την Super Fast Ferries για το… «καλοτάξιδο» της υπόθεσης. Ευχαριστώ τον Δήμαρχο του νησιού μας, ο οποίος ανταποκρίθηκε άμεσα στα, ομολογουμένως, λίγα πράγματα που του ζητήσαμε και έτσι διαφημίσαμε την εκδήλωση με αφίσες σε διάφορα σημεία αλλά και κεράσαμε τους επισκέπτες μας με μεζέδες και ρακάκι, πέρα από την χαρά που τους προσφέραμε. Και βέβαια, ευχαριστούμε τον κυρ-Γιάννη Εξιλζέ διότι είχε την γενική επιστασία όλες τις προηγούμενες των εκδηλώσεων ημέρες αλλά και τον φίλο μας Γιώργο Εξιλζέ, τον Σιφνιό μας, για την παρέα που μας χάρισε με όλη του την καρδιά.
Επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω προσωπικά όλους τους συγχωριανούς μου για τις… «πλάτες» που έβαλαν.
Για το Δ.Σ.
του Πολιτιστικού Συλλόγου Αετοφωλιανών
«Η Αετοφωλιά»
Ο Πρόεδρος
Μιχάλης Σκλάβος
(τηλ. επικοινωνίας: 6988894228)
Σχόλια:
0 σχόλια:
Τα σχόλια θα αναρτώνται εφόσον υπάρχει Όνομα και Επίθετο σχολιαστή, σε διαφορετική περίπτωση (ψευδώνυμο ή ανώνυμα) θα διαγράφονται αυτόματα από το σύστημα.