Η καθαρότητα ενός παιδικού μυαλού. Πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά...

«… πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά, έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα…»

Δ. Σαββόπουλος

Ένα πρωί αποφάσισα με τον τετράχρονο γιο μου να πάμε μια βόλτα και να του δείξω τις ομορφιές των χωριών της Τήνου. Πήραμε λοιπόν το δρόμο από τον Σκαλάδο, προς τον Βωλαξ και τον Κουμάρο με τελικό προορισμό το Φαλατάδο. Στη διαδρομή από τον Κουμάρο προς το Φαλατάδο, μεγάλη εντύπωση του έκανε ο μυτερός, μεγάλος και επιβλητικός βράχος που ήταν στα δεξιά της πορείας μας.

-          Τι βουνό είναι αυτό; Γιατί είναι έτσι;

-          Αυτό είναι το Εξώμβουργο. Παλιά, πάρα πολύ παλιά, εκεί υπήρχε ένα πολύ μεγάλο και γερό κάστρο που δεν έπεφτε με τίποτα.

-          Και που είναι τώρα το κάστρο;

-          Τώρα το κάστρο έχει γκρεμιστεί, δεν υπάρχει πια.

-          Πως γκρεμίστηκε;

-     Επειδή το κάστρο ήταν πολύ γερό και πολύ όμορφο και επειδή η Τήνος ήταν ένα πολύ όμορφο νησί,  με μεγάλο πλούτο, ήθελαν πολλοί να το κάνουν δικό τους και προσπαθούσαν να μπουν στο κάστρο. Αλλά εκείνο ήταν δυνατό και άντεχε τις επιθέσεις. Ώσπου ήρθαν οι πειρατές και έβαλαν δυναμίτη στις τεράστιες πέτρες, από τις οποίες ήταν κατασκευασμένα τα τείχη του, το γκρέμισαν, και πήραν μαζί τους  θησαυρούς που ήταν κριμένοι μέσα στο κάστρο. Και μετά άλλοι άνθρωποι πήραν πέτρες από τα ερείπια και έχτισαν τα σπίτια τους. (Στο σημείο αυτό παραποίησα λίγο την ιστορία. Δεν ήθελα να μπλέξω το μυαλό ενός τετράχρονου παιδιού με πειρατικές επιδρομές, Ενετούς και Τούρκους κατακτητές και τη συνθήκη παράδοσης του κάστρου. Χρησιμοποίησα απλά λόγια, παραδείγματα και πρωταγωνιστές από παραμύθια που γνώριζε.)

-          Και οι άλλες πέτρες που είναι;

-          Είναι θαμμένες κάτω από το χώμα.

-          Και γιατί ποτέ δεν τις έχει βρει κάποιος; Εγώ πως θα τις δω; Πως μπορούμε να ανέβουμε στην κορυφή;

Σιωπή. Δεν μπορούσα να απαντήσω σε αυτές τις ερωτήσεις.

-          Να κοίτα, έχει κάποιους τοίχους που μπορείς να δεις. Αυτά είναι από το κάστρο. (αναρωτιέμαι και εγώ, είναι από το κάστρο;) Έχει και κάποια ερείπια από σπίτια, δες.

Αυτό το μικρό οδοιπορικό, η μικρή και σύντομη εκδρομή με ένα μικρό παιδί, μου θύμισε ερωτήματα, μου ξύπνησε απορίες, αγωνίες και προσδοκίες που με πλημμύριζαν από παλιά. Η αθωότητα και η απλότητα της σκέψης ενός τετράχρονου παιδιού, η κρυστάλλινη διαύγεια του μυαλού του, δείχνει τον ορίζοντα που εμείς οι μεγαλύτεροι και «σοφότεροι» τον έχουμε χάσει και δεν τον βλέπουμε πια. 

Γιατί η Τήνος να είναι ένα από το λιγοστά, ίσως, Κυκλαδονήσια που δεν έχουν κάστρο; Η ιστορία, βέβαια, απαντάει σε αυτό. Η συνθήκη παράδοσης του κάστρου είχε ως όρο την ολοσχερή καταστροφή του.

Έχουν γίνει, όμως, ανασκαφικές προσπάθειες ανεύρεσης των ερειπίων;

Έχουν γίνει προσπάθειες ανάδειξης του αρχαιολογικού και του γύρω χώρου;

Υπάρχει επαρκής και αναλυτική σήμανση του χώρου;

Έχουν γίνει προσπάθειες τουριστικής προβολής του και προσέλκυση, εκτός του θρησκευτικού και παραθεριστικού τουρισμού, αρχαιολογικου, ερευνητικού, επιστιμονικού τουρισμού;

Αυτός, λοιπόν, ο επιβλητικός βράχος, που η θέση του είναι ορατή από παντού, που η μορφή του είναι εντυπωσιακή και ιδιαίτερη και έχει αποτυπωθεί σε γκραβουρες και χαλκογραφίες, που έχει χιλιοφωτογραφηθεί,  σίγουρα θα περικλειόταν από ένα εξίσου επιβλητικό και εντυπωσιακό κάστρο, σημαντικό ως προς τη στρατηγική του θέση στο Αιγαίο με πλούσια ιστορία και σίγουρα ενδιαφέρουσες, περιπετειώδεις και εντυπωσιακές αφηγήσεις.

Μήπως θα πρέπει κάποια στιγμή όλη αυτή η ιστορικότητα, η δυναμική και το στρατηγικό μεγαλείο του χώρου, να βγει στο προσκήνιο και να ενσωματωθεί στο δύκτιο των οικισμών που όλα μαζί έπλεκαν την οχυρωματική και αμυντική αλυσίδα του νησιού, έναντι των πειρατικών και Τουρκικών επιδρομών;

Μήπως θα πρέπει να γνωστοποιηθεί, να αναδειχτεί, να αποκτήσει τη θέση που του αρμόζει στον ιστορικό και τουριστικό χάρτη του νησιού, ακόμη και των Κυκλάδων;

Μήπως θα πρέπει να κατακτήσει μια από τις πρωταρχικές θέσεις στις καρδιές των επισκεπτών, όπως κατέχει και στις δικές μας;

Αυτές είναι μερικές σκέψεις που πηγάζουν από την απλή ερώτηση «γιατί μπαμπά…» ενός μικρού παιδιού. Και το τελευταίο μεγαλύτερο και δυσκολότερο ερώτημα.

Μήπως πρέπει να ακούμε περισσότερο τις απόψεις των παιδιών μας, που μπορεί να κρύβουν ψήγματα αλήθειας, που τα γεμάτα «εμπειρία» και «σοφία» μάτια μας δεν βλέπουν ή δεν θέλουν να δουν; Δεν είναι τυχαίο που ο σοφός λαός λέει «από μικρό και από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια»….

Πέτρος Γ. Μαρκουίζος